METS XIXIPETSTIK / PIES DESCALZOS — ojarasca Ojarasca
Usted está aquí: Inicio / Escritura / METS XIXIPETSTIK / PIES DESCALZOS

METS XIXIPETSTIK / PIES DESCALZOS

ARTURO MÉNDEZ (NAHUA MASEWAL)

Ni kelnamiki se okichpilkonet, kampa nochipa tiotakkopa nemelaw kiwelitaya yeh mo nemiltitiw, yeh konitaya kwaltsin tonal talpameyot, keman ne kwakwaltsin mesti on wal ixkisaya nepa ilwikak. Kampa ne ohti on nemia, amo ta koyochichiwtoya, mah yeh kitoskia, yeh mostah tiotak tekoya ne altepekwako, keye yeh amo kimatia keniw tachchiwtoya nepa xolalpa, yewa amo keman yaya, ne okispiltsin nemia mexixipestik ompa ne taltikpak kampa moskaltih, yeh nochipa molwiaya, ox acha se tonal yaskia wehka wehka, kampa kwanesiah ne weweikkeh altepemeh.

Kemeh kwalkan tanesnawak onpantachiaya wan kitaya ne kwakwaltsin wal kisaya ne tonal, xa ipan se tonalmeyot kixmaya, xa se tonalmeyot tatachialtiaya, keman talpamix wal pankisaya, yeh oksepa temowaya wan metskakapakatiaya xa nepa ipan itatwan imimchan.

Tiotak ahsia wan ikoni yeh mo pantaliaya, tanemiliaya ox iksa se tonal on ixmatiskia oksekomeh xolalmeh, kitaya keniw papataniah ne papaplomeh, kitaya keniw mimiliniah ne yolpihpimeh, nochiyon ika kachi moyolchikawaya, y tayokoyalis mo kakia imiwan ne kwikameh ne chapolimeh wan ikoni yehkowaya oksepa ne yowak, kampa yeh asiaya nepan kampa nemia wan asiah imiwan ne iteiskaltihkawan, wan mo nemiliaya ox nochipa nemiskia, xa iksa amo yetoskia, ikon nemia in okixpiltsin mets xixipetstik nepa ichan, amo kikwik tekak, amo kinekik, yeh kichikawaltih ixpantihkayot, acha yeh mokawak nepa ixolal, ne xolal kampa kwaltsin tiotakia, wan kwaltsin tanesia.

 

Recuerdo a un niño, al que todas las tardes le gustaba ir a caminar, él admiraba el atardecer, cuando la luna aparecía con su brillo ahí en el cielo. Los caminos donde él pasaba no eran caminos en buen estado, eran veredas, él tal vez diría eso, no lo sé. Él todas las tardes subía en aquel cerro, él no sabía cómo era la ciudad, él nunca la había visitado, por eso siempre veía el horizonte, se decía a sí mismo que un día iría lejos, pero muy lejos, donde él observaba aquellas puntas de los cerros.

Cómo en las mañanas, él veía el amanecer, cuando los primeros rayos del sol se veían, él las contemplaba, cuando la neblina se levantaba, él bajaba y corría descalzo hacia la casa de sus padres.

Cuando llegaba la tarde, se sentaba, pensaba y soñaba en si un día él conocería otros lugares. Veía cómo volaban las mariposas, veía cómo resplandecían las luciérnagas, él se hacía más fuerte, pero su gran sueño y tristeza se escuchaba junto a los cantos de los grillos, y era así como llegaba la noche nuevamente, cuando regresaba nuevamente a la casa de sus padres, y se preguntaba si siempre vivirían sus padres y si tal vez algún día ya no estarían. Así vivía él, con los pies descalzos en su casa y en su pueblo, nunca usó calzado, nunca quiso, siempre le dio fuerza a su persona, tal vez él se quedó en su pueblo, aquel pueblo donde se contemplaba un bonito atardecer y un bonito amanecer.

__________

Arturo Méndez es originario de Cuetzalan, Puebla.

comentarios de blog provistos por Disqus